ΩΧΡΑ ΚΗΛΙΔΑ

Τι είναι η ωχρά κηλίδα;

Η ωχρά κηλίδα είναι το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς χιτώνα και βρίσκεται στο πίσω μέρος του οφθαλμού. Αποτελείται από εξειδικευμένα φωτοευαίσθητα νευρικά κύτταρα, τα οποία μετατρέπουν το φως σε νευρικά ερεθίσματα. Τα ερεθίσματα αυτά μεταφέρονται μέσω του οπτικού νεύρου στον εγκέφαλο, όπου γίνονται αντιληπτά ως εικόνες.

Η ωχρά κηλίδα είναι υπεύθυνη για την κεντρική όραση, η οποία είναι απαραίτητη για καθημερινές δραστηριότητες όπως το διάβασμα, η οδήγηση, η αναγνώριση προσώπων και η εκτέλεση λεπτών εργασιών.

Τι είναι η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας;

Η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας (ΗΕΩ) αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες σοβαρής απώλειας όρασης σε άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών.

Η νόσος προσβάλλει την κεντρική όραση, χωρίς συνήθως να προκαλεί πλήρη τύφλωση. Οι ασθενείς διατηρούν την περιφερική τους όραση, αλλά ενδέχεται να εμφανίσουν θολή όραση ή ένα σκοτεινό σημείο στο κέντρο του οπτικού τους πεδίου.

Ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας σχηματικά

Συμπτώματα

Τα συχνότερα συμπτώματα της ΗΕΩ είναι:

• Μείωση της οπτικής οξύτητας.
• Παραμόρφωση των αντικειμένων (μεταμορφοψία), όπου οι ευθείες γραμμές φαίνονται κυματιστές ή παραμορφωμένες.
• Μείωση της αντίθεσης (contrast sensitivity), με αποτέλεσμα τα χρώματα να φαίνονται λιγότερο ζωντανά.
• Δυσκολία στην ανάγνωση και στην αναγνώριση προσώπων.
• Εμφάνιση σκοτεινού ή θολού σημείου στο κέντρο της όρασης.

Τεστ Amsler, κοιτάξτε ενάλλαξ με το κάθε μάτι,

φυσιολογικά οι γραμμές φαίνονται ευθείες,  σε ΗΕΩ οι γραμμές φαίνονται παραμορφωμένες

 

Παράγοντες Κινδύνου

Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:

• Προχωρημένη ηλικία.
• Οικογενειακό ιστορικό και κληρονομικότητα.
• Κάπνισμα.
• Παχυσαρκία.
• Αρτηριακή υπέρταση και καρδιαγγειακά νοσήματα.
• Υψηλή χοληστερόλη.
• Παρατεταμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία χωρίς προστασία.
• Διατροφή φτωχή σε αντιοξειδωτικά και πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Γυναικείο φύλο.
• Λευκή φυλή.

Επιπλέον, ασθενείς που έχουν ήδη αναπτύξει ΗΕΩ στον έναν οφθαλμό διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου και στον δεύτερο οφθαλμό.

Μορφές της νόσου

Η ΗΕΩ διακρίνεται σε δύο μορφές:

• Ξηρή ΗΕΩ

Η ξηρή μορφή αποτελεί περίπου το 80–90% των περιπτώσεων και εξελίσσεται συνήθως αργά.

Χαρακτηρίζεται από προοδευτική φθορά των κυττάρων της ωχράς κηλίδας και από την εμφάνιση αλλοιώσεων που ονομάζονται drusen.

Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν σταδιακή μείωση της κεντρικής όρασης και δυσκολία στην ανάγνωση ή σε δραστηριότητες που απαιτούν λεπτομερή όραση.

Παρότι δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για την ξηρή μορφή, η λήψη ειδικών συμπληρωμάτων διατροφής σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξή της. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ξηρή μορφή μπορεί να εξελιχθεί σε υγρή.

• Υγρή ΗΕΩ

Η υγρή μορφή είναι λιγότερο συχνή, αλλά ευθύνεται για τη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων σοβαρής απώλειας όρασης.

Χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη παθολογικών νεοαγγείων κάτω από την ωχρά κηλίδα. Τα αγγεία αυτά είναι εύθραυστα και μπορεί να προκαλέσουν διαρροή υγρού ή αίματος, οδηγώντας σε ουλοποίηση και καταστροφή των φωτοευαίσθητων κυττάρων της ωχράς.

Η απώλεια της όρασης μπορεί να είναι ταχεία και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

Διάγνωση

Η διάγνωση της ΗΕΩ βασίζεται σε πλήρη οφθαλμολογική εξέταση και περιλαμβάνει:

• Μέτρηση οπτικής οξύτητας.
• Εξέταση βυθού μετά από μυδρίαση.
• Οπτική τομογραφία συνοχής (OCT).
• Φλουοροαγγειογραφία, όταν κρίνεται απαραίτητο.

Η OCT αποτελεί σήμερα βασική εξέταση για την παρακολούθηση της νόσου, καθώς απεικονίζει με μεγάλη ακρίβεια τις στιβάδες του αμφιβληστροειδούς.

Θεραπεία και Πρόληψη

Ξηρή ΗΕΩ

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει:

• Ειδικά διατροφικά συμπληρώματα, όταν συνιστώνται από τον οφθαλμίατρο.
• Διακοπή καπνίσματος.
• Υγιεινή διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.
• Ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου.
• Τακτική σωματική άσκηση.
• Χρήση γυαλιών ηλίου με προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
• Βοηθήματα χαμηλής όρασης σε προχωρημένες περιπτώσεις.

Υγρή ΗΕΩ

Η θεραπεία εκλογής είναι οι ενδοϋαλοειδικές ενέσεις αντιαγγειογενετικών παραγόντων (anti-VEGF).

Οι ουσίες αυτές αναστέλλουν την ανάπτυξη των παθολογικών νεοαγγείων και περιορίζουν τη διαρροή υγρού και αίματος. Η θεραπεία πραγματοποιείται υπό τοπική αναισθησία με σταγόνες και δεν απαιτεί νοσηλεία.

Οι ενέσεις επαναλαμβάνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, σύμφωνα με το θεραπευτικό πρωτόκολλο και την ανταπόκριση του ασθενούς. Με την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι δυνατόν να διατηρηθεί ή ακόμη και να βελτιωθεί η όραση σε μεγάλο ποσοστό ασθενών.

Συμπέρασμα

Η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας αποτελεί μια συχνή πάθηση της τρίτης ηλικίας που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Η έγκαιρη διάγνωση, η τακτική παρακολούθηση και η άμεση θεραπευτική παρέμβαση, ιδιαίτερα στην υγρή μορφή της νόσου, μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη διατήρηση της όρασης.